आरती अनंतभुजा। विठो पंढरीराजा॥
न चलती उपचार। मनें सारिली पूजा॥
परेस पार नाहीं। न पडे निगमा ठायीं॥
भुलला भक्तिभावें। लाहो घेतला देहीं॥
अनिर्वाच्या शुद्ध बुद्ध। उभा राहिला नीट॥
रामाजनार्दनीं। पायीं जोडिली वीट॥
॥ इति संपूर्णंम् ॥
न चलती उपचार। मनें सारिली पूजा॥
परेस पार नाहीं। न पडे निगमा ठायीं॥
भुलला भक्तिभावें। लाहो घेतला देहीं॥
अनिर्वाच्या शुद्ध बुद्ध। उभा राहिला नीट॥
रामाजनार्दनीं। पायीं जोडिली वीट॥
॥ इति संपूर्णंम् ॥
Aarti Anantbhuja, Vitho Pandhariraja. ||
Na Chalati Upchar, Manen Sarili Puja. ||
Pares Paar Naahin, Na Pade Nigama Thayin. ||
Bhulala Bhaktibhaven, Laho Ghetala Dehin. ||
Anirvachya Shuddha Buddha, Ubha Rahila Nit. ||
Ramajanardanin, Payin Jodili Vit. ||
॥ Iti Sampurnam ॥
Na Chalati Upchar, Manen Sarili Puja. ||
Pares Paar Naahin, Na Pade Nigama Thayin. ||
Bhulala Bhaktibhaven, Laho Ghetala Dehin. ||
Anirvachya Shuddha Buddha, Ubha Rahila Nit. ||
Ramajanardanin, Payin Jodili Vit. ||
॥ Iti Sampurnam ॥
आरतीचे महत्त्व
"आरती अनंतभुजा" ही आरती संत रामजनार्दन यांनी रचलेली आहे. यात पंढरपूरचे आराध्य दैवत श्री विठ्ठल (पांडुरंग) यांचे वर्णन केले आहे. वारकरी संप्रदायात या आरतीला विशेष महत्त्व आहे. यात विठ्ठलाच्या सगुण रूपाचे आणि भक्तांच्या प्रेमाचे सुंदर चित्रण आहे.
आरतीचे मुख्य भाव
- अनंतभुजा (Infinite Arms): "आरती अनंतभुजा" - जरी विठ्ठल दोन हातांनी कटेवर हात ठेवून उभा असला, तरी तो अनंत हातांनी भक्तांचे रक्षण करतो.
- मानसिक पूजा (Mental Worship): "न चलती उपचार, मनें सारिली पूजा" - बाह्य उपचारांपेक्षा मनापासून केलेली पूजा देवाला अधिक प्रिय आहे.
- समचरण (Equal Feet): "उभा राहिला नीट, पायीं जोडिली वीट" - विठ्ठल भक्तांसाठी विटेवर समचरण उभा आहे, जो समतेचा संदेश देतो.
गायन विधी आणि प्रसंग
- प्रसंग (Occasion): ही आरती आषाढी आणि कार्तिकी एकादशी, तसेच वारकरी संप्रदायाच्या नित्य भजनात गायली जाते.
- विधी (Method): टाळ-मृदंगाच्या तालावर, भक्तीभावाने आणि जयघोषात ही आरती म्हणावी.