शेषाचल अवतार तारक तूं देवा।
सुरवरमुनिवर भावें करिती जन सेवा॥
कमळारमणा अससी अगणित गुण ठेवा।
कमळाक्षा मज रक्षुनि सत्वर वर द्यावा॥१॥
जय देव जय देव जय व्यंकटेशा।
केवळ करुणासिंधू पुरवीसी आशा॥
हैं निजवैकुंठ म्हणुनि ध्यातों मी तूतें।
दाखविसी गुण कैसे सकळिक लोकांते॥
देखुनि तुझें स्वरूप सुख अद्भुत होतें।
ध्यातों तुजला श्रीपति दृढ मानस होतें॥२॥
॥ इति संपूर्णंम् ॥
सुरवरमुनिवर भावें करिती जन सेवा॥
कमळारमणा अससी अगणित गुण ठेवा।
कमळाक्षा मज रक्षुनि सत्वर वर द्यावा॥१॥
जय देव जय देव जय व्यंकटेशा।
केवळ करुणासिंधू पुरवीसी आशा॥
हैं निजवैकुंठ म्हणुनि ध्यातों मी तूतें।
दाखविसी गुण कैसे सकळिक लोकांते॥
देखुनि तुझें स्वरूप सुख अद्भुत होतें।
ध्यातों तुजला श्रीपति दृढ मानस होतें॥२॥
॥ इति संपूर्णंम् ॥
Sheshachal avatar tarak tu deva,
Suravarmunivar bhaven kariti jan seva. ||
Kamalaramana asasi aganit gun theva,
Kamalaksha maj rakshuni satvar var dyava. ||1||
Jai dev jai dev jai venkatesha,
Keval karunasindhu puravisi aasha. ||
Hain nijavaikunth mhanuni dhyaton mi tuten,
Dakhavisi gun kaise sakalik lokante. ||
Dekhuni tujhen swaroop sukh adbhut hoten,
Dhyaton tujala shripati drudh manas hoten. ||2||
॥ Iti Sampurnam ॥
Suravarmunivar bhaven kariti jan seva. ||
Kamalaramana asasi aganit gun theva,
Kamalaksha maj rakshuni satvar var dyava. ||1||
Jai dev jai dev jai venkatesha,
Keval karunasindhu puravisi aasha. ||
Hain nijavaikunth mhanuni dhyaton mi tuten,
Dakhavisi gun kaise sakalik lokante. ||
Dekhuni tujhen swaroop sukh adbhut hoten,
Dhyaton tujala shripati drudh manas hoten. ||2||
॥ Iti Sampurnam ॥
आरतीचे महत्त्व
"शेषाचल अवतार तारक तूं देवा" ही आरती भगवान व्यंकटेश (बालाजी) यांना समर्पित आहे. कलियुगात भगवान व्यंकटेश हे 'कलियुग वरद' (वरदान देणारे) मानले जातात. त्यांचे निवासस्थान तिरुमला (आंध्र प्रदेश) हे 'भूलोक वैकुंठ' म्हणून ओळखले जाते. या आरतीच्या पठणाने भक्तांना सुख, संपत्ती आणि मोक्ष प्राप्त होतो.
आरतीचे मुख्य भाव
- शेषाचल अवतार (Sheshachal Avatar): "शेषाचल अवतार तारक तूं देवा" - भगवान विष्णूंनी शेषाचल पर्वतावर (तिरुपती) अवतार घेतला आहे, जो भक्तांचा तारणहार आहे.
- कमळारमणा (Lord of Lakshmi): "कमळारमणा अससी अगणित गुण ठेवा" - ते देवी लक्ष्मीचे पती आहेत आणि त्यांच्यात अनंत गुण सामावलेले आहेत.
- करुणासिंधू (Ocean of Compassion): "केवळ करुणासिंधू पुरवीसी आशा" - ते दयेचा सागर आहेत आणि भक्तांच्या सर्व इच्छा पूर्ण करतात.
गायन विधी आणि प्रसंग
- प्रसंग (Occasion): ही आरती दर शनिवारी, एकादशीला आणि तिरुपती यात्रेच्या वेळी विशेषत्वाने गायली जाते.
- विधी (Method): भगवान व्यंकटेशांच्या प्रतिमेसमोर कापूर आरती ओवाळून आणि 'गोविंदा गोविंदा' असा जयघोष करून ही आरती म्हणावी.