श्री आत्मारामाची आरती

श्री आत्मारामाच्या आरतीचे महत्त्व

"नानादेहीं देव एक विराजे" ही आरती महान संत समर्थ रामदास (Samarth Ramdas) यांनी रचलेली आहे. या आरतीमध्ये त्यांनी 'आत्माराम' म्हणजेच प्रत्येक जीवामध्ये वसणाऱ्या परमात्म्याची (Soul/Self) स्तुती केली आहे. हे अद्वैत वेदांताचे सार आहे, जिथे देव केवळ मंदिरात नसून प्रत्येक देहात (नानादेहीं) विराजमान आहे असे सांगितले आहे.

आरतीचा भावार्थ आणि फायदे

या आरतीच्या पठणाने भक्ताला आत्मज्ञान आणि शांती प्राप्त होते:

• सर्वव्यापी ईश्वर (Omnipresent God): "नानादेहीं देव एक विराजे" - याचा अर्थ असा की जरी शरीरे अनेक असली तरी त्या सर्वांमध्ये एकच ईश्वर (आत्माराम) वास करतो. हे समभाव आणि एकतेची शिकवण देते.
• लीला आणि रूप (Divine Play and Form): "नाना नाटकलीला सुंदर रूप साजे" - हे जग ईश्वराची एक सुंदर लीला (नाटक) आहे आणि तोच या सर्वांचा सूत्रधार आहे.
• अगाध महिमा (Unfathomable Glory): "निगमागम शोधिता न कळे गुणसीमा" - वेद आणि शास्त्रे शोधूनही ज्याच्या गुणांचा अंत लागत नाही, असा तो अनंत आत्माराम आहे.
• शाश्वत सत्य (Eternal Truth): "युगानुयुगीं आत्माराम आमुचा" - युगे लोटली तरी आत्माराम (परमात्मा) शाश्वत आहे, तो कधीही नष्ट होत नाही.

पठण विधी

• ही आरती समर्थ संप्रदायामध्ये नित्यनेमाने, विशेषतः संध्याकाळच्या प्रार्थनेच्या वेळी (करुणाष्टकांनंतर) म्हटली जाते.
• सत्संग किंवा प्रवचनाच्या शेवटी आत्मचिंतनासाठी ही आरती गाणे अत्यंत लाभदायक आहे.
• या आरतीचे चिंतन केल्याने मनातील भेदभाव नष्ट होऊन चित्त शुद्ध होते.