जय देवी मंगळागौरी। ओंवाळीन सोनियाताटीं॥
रत्नांचे दिवे। माणिकांच्या वाती। हिरेया ज्योती॥
मंगळमूर्ती उपजली कार्या। प्रसन्न झाली अल्पायुषी राया॥
तिष्ठली राज्यबाळी। अयोषण द्यावया॥१॥
पूजेला ग आणिती जाईजुईच्या कळ्या। सोळा तिकटीं सोळा दूर्वा॥
सोळा परींची पत्री। जाई जुई आबुल्या शेवंती नागचांफे॥
पारिजातकें मनोहरें। नंदेटें तगरें। पूजेला ग आणिली॥२॥
साळीचे तांदुळ मुगाची डाळ। आळणीं खिचडी रांधिती नारी॥
आपुल्या पतीलागीं सेवा करिती फार॥३॥
डुमडुमें डुमडुमें वाजंत्री वाजती। कळावी कांकणें गौरीला शोभती॥
शोभली बाजुबंद। कानीं कापांचे गवे। ल्यायिली अंबा शोभे॥४॥
न्हाउनी माखुनी मौनी बैसली। पाटाबाची चोळी क्षीरोदक नेसली॥
स्वच्छ बहुत होउनी अंबा पुजूं लागली॥५॥
सोनिया ताटीं घातिल्या पंचारती। मध्यें उजळती कापुराच्या वाती॥
करा धूप दीप। आतां नैवेद्य षड्रस पक्वानें। तटीं भरा बोनें॥६॥
लवलाहें तिधें काशीसी निघाली। माउली मंगळागौर भिजवू विसरली॥
मागुती परतुनीयां आली। अंबा स्वयंभू देखिली॥
देउळ सोनियाचे। खांब हिरेयांचे। कळस वरती मोतियांचा॥७॥
॥ इति संपूर्णंम् ॥
रत्नांचे दिवे। माणिकांच्या वाती। हिरेया ज्योती॥
मंगळमूर्ती उपजली कार्या। प्रसन्न झाली अल्पायुषी राया॥
तिष्ठली राज्यबाळी। अयोषण द्यावया॥१॥
पूजेला ग आणिती जाईजुईच्या कळ्या। सोळा तिकटीं सोळा दूर्वा॥
सोळा परींची पत्री। जाई जुई आबुल्या शेवंती नागचांफे॥
पारिजातकें मनोहरें। नंदेटें तगरें। पूजेला ग आणिली॥२॥
साळीचे तांदुळ मुगाची डाळ। आळणीं खिचडी रांधिती नारी॥
आपुल्या पतीलागीं सेवा करिती फार॥३॥
डुमडुमें डुमडुमें वाजंत्री वाजती। कळावी कांकणें गौरीला शोभती॥
शोभली बाजुबंद। कानीं कापांचे गवे। ल्यायिली अंबा शोभे॥४॥
न्हाउनी माखुनी मौनी बैसली। पाटाबाची चोळी क्षीरोदक नेसली॥
स्वच्छ बहुत होउनी अंबा पुजूं लागली॥५॥
सोनिया ताटीं घातिल्या पंचारती। मध्यें उजळती कापुराच्या वाती॥
करा धूप दीप। आतां नैवेद्य षड्रस पक्वानें। तटीं भरा बोनें॥६॥
लवलाहें तिधें काशीसी निघाली। माउली मंगळागौर भिजवू विसरली॥
मागुती परतुनीयां आली। अंबा स्वयंभू देखिली॥
देउळ सोनियाचे। खांब हिरेयांचे। कळस वरती मोतियांचा॥७॥
॥ इति संपूर्णंम् ॥
Jai Devi Mangalagauri, Ovalin Soniyatatin. ||
Ratnanche Dive, Manikanchya Vaati, Hireya Jyoti. ||
Mangalamurti Upajali Karya, Prasanna Jhali Alpayushi Raya. ||
Tishthali Rajyabali, Ayoshan Dyavaya. ||1||
Pujela Ga Aaniti Jaijuichya Kalya, Sola Tikatin Sola Durva. ||
Sola Parinchi Patri, Jai Jui Aabulya Shevanti Nagachanphe. ||
Parijataken Manoharen, Nandeten Tagaren, Pujela Ga Aanili. ||2||
Saliche Tandul Mugachi Daal, Aalani Khichadi Randhiti Naari. ||
Aapulya Patilagin Seva Kariti Phar. ||3||
Dumadumen Dumadumen Vajantri Vajati, Kalavi Kankanen Gaurila Shobhati. ||
Shobhali Bajuband, Kanin Kapanche Gave, Lyayili Amba Shobhe. ||4||
Nhauni Makhuni Mauni Baisali, Patabachi Choli Kshirodak Nesali. ||
Swachch Bahut Houni Amba Pujun Lagali. ||5||
Soniya Tatin Ghatilya Pancharati, Madhyen Ujalati Kapurachya Vaati. ||
Kara Dhup Deep, Aatan Naivedya Shadras Pakvanen, Tatin Bhara Bonen. ||6||
Lavlahan Tidhen Kashisi Nighali, Mauli Mangalagaur Bhijavu Visarali. ||
Maguti Paratuniyan Aali, Amba Swayambhu Dekhili. ||
Deul Soniyache, Khamb Hireyanche, Kalas Varati Motiyancha. ||7||
॥ Iti Sampurnam ॥
Ratnanche Dive, Manikanchya Vaati, Hireya Jyoti. ||
Mangalamurti Upajali Karya, Prasanna Jhali Alpayushi Raya. ||
Tishthali Rajyabali, Ayoshan Dyavaya. ||1||
Pujela Ga Aaniti Jaijuichya Kalya, Sola Tikatin Sola Durva. ||
Sola Parinchi Patri, Jai Jui Aabulya Shevanti Nagachanphe. ||
Parijataken Manoharen, Nandeten Tagaren, Pujela Ga Aanili. ||2||
Saliche Tandul Mugachi Daal, Aalani Khichadi Randhiti Naari. ||
Aapulya Patilagin Seva Kariti Phar. ||3||
Dumadumen Dumadumen Vajantri Vajati, Kalavi Kankanen Gaurila Shobhati. ||
Shobhali Bajuband, Kanin Kapanche Gave, Lyayili Amba Shobhe. ||4||
Nhauni Makhuni Mauni Baisali, Patabachi Choli Kshirodak Nesali. ||
Swachch Bahut Houni Amba Pujun Lagali. ||5||
Soniya Tatin Ghatilya Pancharati, Madhyen Ujalati Kapurachya Vaati. ||
Kara Dhup Deep, Aatan Naivedya Shadras Pakvanen, Tatin Bhara Bonen. ||6||
Lavlahan Tidhen Kashisi Nighali, Mauli Mangalagaur Bhijavu Visarali. ||
Maguti Paratuniyan Aali, Amba Swayambhu Dekhili. ||
Deul Soniyache, Khamb Hireyanche, Kalas Varati Motiyancha. ||7||
॥ Iti Sampurnam ॥
आरतीचे महत्त्व
"जय देवी मंगळागौरी" ही आरती महाराष्ट्रात श्रावण महिन्यात नवविवाहित स्त्रियांनी गायली जाते. मंगळागौरी व्रत (Mangala Gauri Vrat) लग्नानंतर पहिली पाच वर्षे श्रावणातील प्रत्येक मंगळवारी केले जाते. हे व्रत पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि वैवाहिक सुखासाठी केले जाते.
आरतीचे मुख्य भाव
- सौभाग्य आणि समृद्धी (Marital Bliss & Prosperity): "आपुल्या पतीलागीं सेवा करिती फार" - ही ओळ पतीप्रती समर्पण आणि त्यांच्या कल्याणाची कामना दर्शवते.
- पूजेचे साहित्य (Ritual Details): "सोळा तिकटीं सोळा दूर्वा, सोळा परींची पत्री" - या व्रतामध्ये १६ या संख्येला विशेष महत्त्व आहे. १६ प्रकारची पाने, १६ वाती आणि १६ दूर्वा अर्पण केल्या जातात.
- नैवेद्य (Offering): "साळीचे तांदुळ मुगाची डाळ, आळणीं खिचडी" - देवीला मुगाची डाळ आणि तांदळाची खिचडी नैवेद्य म्हणून अर्पण केली जाते.
गायन विधी आणि प्रसंग
- प्रसंग (Occasion): ही आरती श्रावण महिन्यातील प्रत्येक मंगळवारी मंगळागौरी पूजनाच्या वेळी गायली जाते.
- विधी (Method): रात्री जागरण (Jagran) करताना, फुगड्या खेळताना आणि देवीची पूजा करताना समूहाने ही आरती गायली जाते.