श्री कृष्णाची आरती

या आरतीचे विशेष महत्त्व

"सहस्रदीपें दीप" ही संत एकनाथ महाराजांनी ("एका जनार्दनी") रचलेली काकड आरती (Kakad Aarti) आहे. ही आरती पहाटेच्या वेळी, सूर्योदयापूर्वी गायली जाते. यात हजारो दिव्यांच्या प्रकाशाने उजळून निघालेल्या कृष्णाच्या रूपाचे आणि त्यामुळे संपूर्ण चराचरावर पडलेल्या मोहिनीचे वर्णन आहे.

आरतीचे मुख्य भावार्थ

• दिव्य प्रकाश (Divine Light): "सहस्रदीपें दीप कैसी प्रकाशली प्रभा" - कृष्णाच्या तेजामुळे हजारो दिवे लावल्यासारखा प्रकाश पडला आहे आणि दाही दिशा उजळून निघाल्या आहेत.
• विश्वव्यापी मोहिनी (Universal Enchantment): "चराचर मोहरलें तुझी मूर्ती पहाया" - कृष्णाचे हे सुंदर रूप पाहण्यासाठी सजीव आणि निर्जीव सृष्टी (चराचर) मोहरून गेली आहे.
• नित्य आनंद (Eternal Joy): "नित्य नवा आनंद ओंवाळितां श्रीमुख" - कृष्णाचे मुखकमल ओवाळताना भक्ताला दररोज नवीन आनंद मिळतो.

पठणाची पद्धत आणि प्रसंग

• प्रसंग (Occasion): ही मुख्यत्वे काकड आरती (पहाटेची आरती) आहे. मंदिरात आणि घरी पहाटे देवाला उठवताना ही आरती गायली जाते.
• पद्धत (Method): ही आरती पहाटेच्या शांत आणि प्रसन्न वातावरणात, मृदू आणि भक्तीपूर्ण स्वरात गायली जाते.